Bob Dylan loves cycling in Holland

Bob Dylan trad twintig jaar geleden, maart 1995, op in De Oosterpoort in Groningen. Er is een verhaal rond dat optreden dat hier al eens gestaan heeft, maar dat ik bij wijze van viering van die gedenkwaardige dag nog eens publiceer. In het Engels, voor de verandering.

Bob Dylan had a show in the City of Groningen, march 1995. There is a rumour around this concert; that His Royal Bobness went biking in the area what we call High Land. I wrote a short story, based on that rumour. Twenty years later, as a celebration, I publish it again.
Note: The text is mine, translation and editing by Herman Grimme

When I first heard the story I thought: yeah, sure, and Aretha Franklin loves herring. But I knew that the man who told me Bob Dylan loves cycling in Holland, especially in the northern regions, was a down-to-earth character. Not a man to tell tall tales. Apart from being a well-respected figure in the local literary scene, he was the hard-working manager of the largest bookshop in town, and I knew that it had to be more than a rumour, a wanderanekdote.

What he told me was that Bob Dylan, thé Bob Dylan, one of the key figures in the world of pop music, tended to take a short break whenever he was touring Europe. He would rent a bicycle and take off for a day in the area around Noordpolderzijl, a small town, widely known for having the northernmost locks in the country.

Dylan supposedly loved the view. The landscape of what we call the ‘High Land’ is said to remind him of the area around his hometown, Duluth, Minnesota. I had no reason to question the allegations of my contact. Yet, they sounded a little too good to be true. That was: until three weeks later, when I had lunch with a friend, a die-hard Dylan fan. I told him the story.

‘Hm’, was all he said.

't Zielhoes

Then he told me what he heard: Henk Scholte, established storyteller and folksinger, once visited the only café in Noordpolderzijl, ‘t Zielhoes. (The name doesn’t mean ‘The Soul House’, but ‘The Lock House’.) He greeted the owner, the late Siert van Warners and asked him how things where going.

“It’s a quiet day”, Van Warners said, “right now my only customer is a funny American, drinking coffee there at the bar.”

Scholte looked in the direction Van Warners pointed to and almost had a heart attack.

Bob Dylan.

“That’s not ‘a funny American’!”, he yelled at the owner, “Thát is Bob Dylan.”

Van Warner wasn’t impressed: “I don’t care who he is, as long as he pays for his coffee.”

I am a journalist. One of the basic rules of journalism is that it’s only safe to publish after the facts have been confirmed by three independent sources. I thought: two might be enough and I wrote an article about it. Within a week Scholte was inundated with phone calls from people who wanted to know all about his encounter with Dylan. Somebody called national public radio en the story was adopted by several web sites.

It also kept wandering through my own mind and I thought: why not ask Bob himself? After all, he has an official web site, and therefore an e-mail address (foggy@bobdylan.com) and who dares wins.

It took a while, but to my surprise I received a reply:

Dear, Mr. Herman Sandman,

The story is correct, though it happened quite some time ago, somewhere during the early nineties. We were scheduled to play a show in the city of Groningen. Apparently, someone knew I liked cycling and also knew that the area you call highland is not unlike the landscape around my hometown of Duluth, Minnesota.

I remember riding past places with names like Usquert, Stitswerd en Zandeweer. We had coffee in a café with a strange owner. He just sat there. But you know, I still liked it there, because it was the first place where people didn’t gaze at me. As I was paying for the coffee I sensed that he didn’t trust me at all, not knowing who I was. And yes, you are right: next, a white bearded man came in. A fifty- year old Jesus lookalike with a hangover.’A druid’, I guessed.

An even stranger thing happened the next day, when we were in a town called Beecham (is that correct?). We went to a bar and there I met David Crosby…

Very weird.

Regards, Bob.

I replied:

Dear Mr. Dylan,

That white-bearded man was Henk Scholte. He is a famous storyteller and folk singer in a band called Törf. The town you mention is not called Beecham, but Veendam, and it’s renowned for its Jugendstil mansions.

The bar you went to is called ‘t Aaierdoppie. Sadly, it doesn’t exist anymore. The bartender, who looks like David Crosby’s twin brother, is called Bé Wever. Thank you for your getting back to me and I wish you lots of success in your further career.

Herman

 

Meryl Streep

A few weeks later, one of Scholtes band members told me that the man kept telling the story over and over, but, he grinned: “It seems that Dylan is not the only celebrity who drops by now and then. Did you know Meryl Streep is a regular visitor of Groningen?”

I didn’t.

Apparently, the actrice visited the Groninger Museum, a wildly coloured modernist building, designed by Alessandro Mendini. Bono called it ‘spooky’.

I assumed Streep had travelled anonymously or I would surely have heard about it through the grapevine. The museum director, an über-extroverted man who lives and breathes publicity, would immediately have climbed the Martini Tower and rung the bell with a visitor that famous. The most intriguing part of the story came much later, in little chunks. First, I heard that Meryl knew someone at the museum, and later I heard about a local painter acting as her tour guide. The more I asked about it, the better I could piece the story together.

While on holiday in Thailand, the painter from Groningen and his wife happened to encounter Meryl Streep. Her husband got ill and the artist offered his support. The couples stayed in touch and became friends, and friends, as we know, visit each other from time to time. So, one sunny day, Meryl Streep set foot in our lovely city, the jewel in the bright and shining crown that is the Groningen countryside.

I couldn’t retrieve any details about what she did when she was here, but I assume she went for the usual highlights: the Great Market Square, the statue of Uncle Loeks’ Horse, The Jewish Quarter, The Martini Tower and of course The Groninger Museum. And she bought herself a pair of jeans in the Herestraat, Groningen’s main shopping street.

This time, my source was even more trustworthy than the bookshop manager, so I figured that one source ought to be enough in this case, honouring the journalistic wisdom that too much fact-checking can kill a good story. This was a good story. I wrote another piece for my paper.

Bean soup

Not long after, I had lunch again with the die-hard Dylan-fan, who works at the library. While enjoying my bean soup, a local speciality, he smiled at the prospect of my sons going to the local library in Slochteren, the village where we live. That’s because the library is for some reason under the same roof as the local bank and an art-gallery. I sighed. My wife and I had just survived a pancake-eating ordeal with two little children in The Pancake Ship, which is what its name suggests: a floating restaurant. It’s very popular among families with children, because it’s unsinkable.

He prodded his finger at my chest and looked threatening: “You know who loves pancakes, especially the ones from The Pancake Ship?”

Not the slightest idea.

“Walter Trout.”

“Walter Trout? The Walter Trout? The famous American guitar player?”

“Yep.”

“No!”

“If you don’t believe me, ask Peter.”

Peter is the promotor of the biggest music venue in town. He is the one who told the story to the Dylan-fan. Walter Trout appears to love pancakes so much, that, even if he has a gig in Hamburg, about 200 kilometers from Groningen, he will demand a car with a driver to take him to The Pancake Ship. Considering his sturdy figure, Trout could well be a lover of pancakes, but there is a limit to how far you can stretch a great story. After what I wrote about Dylan and Streep no one would believe this episode. I hardly believed it myself.

But when I checked it, Peter confirmed the story.

Wrong highlights

So,  what can we learn from our visiting American celebrities? Well, there’s no doubt that the Groningen Tourist Board have been promoting the wrong highlights: it’s not the spooky Groninger Museum, The Martini Tower, The Jewish Quarter or The Great Market Square that are the real favourites, but the little lock café in the Highlands, the boutiques and clothes shops in the Herestraat and The Pancake Ship.

The fact that Lou Reed and Laurie Anderson actually played the Martini Tower carillon during their visit in 2008 didn’t surprise me at all.

Anderson was one of the three composers contributing to the ‘Americans’ Festival of the N.N.O., the Orchestra of the North of the Netherlands. She was our guest for several days and what everybody hoped and also happened was that her husband would come along. He even took to the stage during the concert en sang a couple of his own songs. Although it was special to see Mister Reed performing in our lovely city, the performance wasn’t particularly good. He didn’t seem very comfortable on stage. It was odd to see a man of his age dressed like a would-be hip-hopper who had been dragged along by a train for a while.

His clothes didn’t match his age and his physique demonstrated the theory that a life-long habit of mind-altering candy has its downside. One day you’ll have to settle the bill.

Homeland

More intriguingly, Reed arrived on a Tuesday, while the concert, of the Dutch première of Anderson’s composition Homeland, was on the Saturday. He even arrived before Anderson, who got here on the Wednesday. I wondered: what has he been up to in those five days?

‘A little bit of sight-seeing’, the director of the Orchestra of the North of the Netherlands told me.

Where, I wanted to ask, but the concert was about to start.

So what did he do? There must have been witnesses. No celebrity can wander around for five days without being noticed. Did he get an espresso at Talamini, the Italian ice-cream parlour? Did he sample the herring-and-onions at the stall of famous herring seller Snip? A visit to the famous Groninger Museum? A guy has to eat and drink and nobody stays in his hotel room for five days. And no traveller in the world has dinner in his hotel five days in a row. Lou must have seen Groningen and Groningen must have seen Lou.

But where?

That was the question. Nobody knew. But maybe people failed to make the connection, unprepared as they were for spotting Lou Reed wander around their home town. Sometimes you simply can’t believe what you see.

‘Lou Reed? Get out of here! Why would he be here?’

Where?

Playing music with Laurie up in the MartiniTower, that’s what I read in the local paper. They had been invited by two avid fans who had arranged a guided tour of the Martini church for the famous couple.

But that won’t take five days.

So where?

Of course I knew the answer all along. It was quite simple, really. He went cycling in the Noordpolderzijl area, across our lovely Highlands.

A tip from Bob.

Het is pompoenentijd, behalve in mijn tuin

 

Het is pompoenentijd. Aan alle wegen in Slochteren en omgeving staat om de paar honderd meter een kraampje met grote en heel grote pompoenen.

Dat vind ik mooi, dat hoort bij de streek, alleen snap ik niet waarom mensen hier pompoenen kweken. Ik hoor nooit iemand over pompoenensoep, zoals in Frankrijk. Onze kinderen lopen er niet mee langs de deuren, zoals in Amerika en we gebruiken ze niet als masker, zoals alweer in Amerika, bij het seriemoorden. Het enige dat we er mee doen is ze voor de voordeur leggen.

 

Oost-Groningen is pompoenenland

 

Toch is Oost-Groningen een pompoenenland. In de herfst breek je je nek erover. Behalve in mijn tuin.

 

De pompoenen zijn niet het enige probleem. Als ik de oogst van dit jaar evalueer, moet ik concluderen dat het een gigantische mislukking is. Het hoekje dat ik had vrijgemaakt ziet er kek uit, vind ik, met hergebruikte schuttingpaaltjes als afrastering en mooi zwart zand en zo. Echter, wat boven de grond komt, daarvan kun je nog geen Bonsaï-salade van maken.

 

Dat ligt, waarschijnlijk, aan mij. Ik dacht: ik creëer een rustige plek, maak mooie bedjes, zaai groente en fruit en in de zomer en herfst plukken wij daar de vruchten van. Sappig en stevig en vol van smaak.

 

De natuur staat erom bekend dat ze zich redt

 

Ik bemoeide me er zo weinig mogelijk mee. Deels omdat ik niet echt handig ben en anderzijds omdat de natuur erom bekend staat dat ze zich redt zonder dat de mens haar cultiveert.

 

Ik kende uiteraard de verhalen van mannen die dag en nacht in hun tuin zaten. De vader van mijn zwager is er zo een. Mijn zwager wordt er gek van: ‘We kunnen er niet tegen eten.’

 

Meer dan de helft gooit ie zo in de groene container. Waar de vader van de zwager het weer uithaalt. Het schijnt een geweldige tuinman te zijn, maar dat leek me typisch iets uit de categorie ‘sterke verhalen’. Tuinieren was bezigheidstherapie. Achter de geraniums zitten, maar dan buiten. Ingewikkeld doen om niks. Je zaaide sla, wortelen, uien en prei en dat kwam boven. Hoe moeilijk kon het zijn?

 

In Slochteren moet je de vinger aan de pols houden

 

Het verhaal dat de natuur zijn gang gaat blijkt echter een mythe. Ik weet niet hoe de aarde het in de miljarden jaren hiervoor heeft gedaan, maar in Slochteren moet je dus de vinger aan de pols houden. Mijn drie soorten sla en rucola was alles wat lukte. De wortelen begonnen veelbelovend, evenals de prei en de uien, maar ik heb ze daarna niet meer gezien. Alleen van de uien zit nog iets herkenbaars in de grond.

 

Volgens de buurman had ik de preien uit elkaar moeten zetten. Aangezien ik slecht tegen kritiek kan zei hij dat tegen mijn vrouw. Ik liet via mijn vrouw weten dat ik daar echt geen tijd voor had. Dan maar kleinere preien. Kleiner is verfijnder, nietwaar? Ook met de paprika, komkommer, basilicum, courgette, tomaten en bieslook liep het dramatisch af. Nada.

 

Mijn hoop was uiteindelijk gevestigd op de pompoenen. Dat moest toch lukken? Het kon niet zo zijn dat achter elk kraampje een fantastische tuinman schuilde. Dat Slochteren de Silicon Valley in de pompoenenscene was?

 

Kwestie van tijd, dacht ik

 

Toen we terugkwamen van vakantie was hij over het paadje gegroeid, richting grasveld. ‘Now we’re cooking’, grijnsde ik, want ik zag vruchtjes. Kwestie van tijd, dacht ik, die hoefden alleen nog maar zo groot als voetballen worden. Een week later moest ik weer op reis en bij thuiskomst zag ik dat de bladeren wel groter waren en de plant langer, maar de vruchten niet. Nog geen probleem, vermoedde ik. Tot ik zag dat anderen ze allang geoogst hadden.

 

Misschien komt het nog. Dat ik late pompoenen heb. Er zijn ook vroeg en late aardappelen. Tot die tijd koop ik ze wel weer. Moet ik wel opletten dat ik niet, net als vorige keer, een kalebas koop en daar soep van maak.

De pier van Oterdum

Een bioscoop hebben we in Slochteren niet, op de Fraeylamborg wordt slechts af en toe muziek en theater geprogrammeerd en we doen het nog steeds zonder dorpscafé. Op een koude zondagmiddag, als je met het gezin de deur uit móet, omdat iedereen dreigt elkaar de hersens in te slaan, blijft alleen de pier bij Termunterzijl over, beter bekend als de Pier van Oterdum. Het bijzondere aan die plek is dat er niks te doen is. Je kunt er over de Eems kijken, er staat een frietkar en dat is het.

Het is niettemin een populaire uitspanning. Er zijn altijd mensen. Groningers, een enkele Duitser. Oudere echtparen, mannen alleen, gezinnen en verliefde stelletjes in gepimpte autootjes. Je ziet er nog wel eens een Opel Manta. Iedereen parkeert de auto aan de zijkant, of vooraan en gaat naar de horizon zitten turen. Waarom is niet duidelijk, want het uitzicht is dramatisch. Eigenlijk is er niets te zien. De lucht is even grijs als het water, aan de linkerzijde staat chemische industrie, daarachter doemt de Eemshaven op en alleen als de zon schijnt is aan de overkant Duitsland te herkennen. Soms vaart een binnenvaartschip voorbij, soms een coaster, meestal niks.

Ik weet dat rechts, achter de horizon, de Dollard is. Daar schijnen dorpen op de zeebodem te liggen. Iemand vertelde mij dat een jaar of tien geleden. Ik dacht dat het om inside informatie ging, maar even googelen leerde dat Torum in 1509 door een vloedgolf werd verzwolgen. Het lag op vijf kilometer ten zuiden van Emden en staat bekend als het Atlantis van het noorden. Er is in 2009 zelfs een Duits/Nederlandse manifestatie geweest, ter herinnering aan de 33 gehuchten die door het water zijn weggevaagd. Ik legde pas later de link met de voorstelling ‘De leste man van Torum’ die daar onderdeel van was. Nooit bij stil gestaan. Nu ja, ik hoef ook niet alles te weten.

De meeste mensen blijven in de auto zitten. Misschien denken ze na over het leven, de vergankelijkheid. Misschien zitten ze gewoon te wachten totdat Studio Sport begint. Frans Halsema zong erover in ‘Zondagmiddag Buitenveldert’. Hij had hier eens moeten lopen.

Uitstappen is vrij zinloos. Een wandeling over de pier is even sensationeel als over de parkeerplaats aan de Sontweg, op een maandagavond. De wind is zo sterk dat de tranen je binnen een minuut in de ogen springen. Mijn vriendin gaat er nooit uit. Ik wil nog wel eens een poging wagen. Een keer ging Hunter mee. We liepen tot aan het vuurtorentje en zagen een speedbootje. Toen vroeg hij klappertandend: ‘Waarom lopen we hier, papa?’

Reyer probeerde het ook eens. Dat verbaasde me, aangezien de heren alleen in de auto waren te krijgen door ze patat met frikadel en kroket te beloven. Mijn jongste zoon probeerde even om te rennen, maar merkte direct dat het daarvoor te hard waaide. Hij kwam er niet tegen in.

Ik kom regelmatig op die pier. De eerste keer zal met mijn ouders geweest zijn, lang geleden. Ik reed er vanuit Winschoten wel eens heen met een meisje, of een vriend. Twee dagen voordat Hunter werd geboren stonden we er. Ook op een zondagmiddag. Dat zeiden we tegen hem. ‘Dat wéé-héét ik allang. En ik wil straks een frikadel én een kroket. En AA-drink.’

Dolfijnen hadden er moeten zijn. Of orka’s, walvissen. De enige levende wezens naast de mens zijn echter de meeuwen, die krijsend om restjes patat vechten. Een geel strand had hier niet misstaan. Met schelpjes en zeesterretjes en een paviljoen. Maar wie daar aan het water wil vertoeven en die mensen zijn er, getuige de camping achter de dijk, die ligt met zijn handdoekje op beton, tussen stinkend zeewier.

Toch is die pier mij even vertrouwd en dierbaar als de uitgestrekte polders achter Winschoten en de omloop rond de Euroborg, op een voetballoze zondag. Ik hou van leegte en verlatenheid. Mijn fascinatie voor desolate plekken is dat ze zo fraai de machteloosheid van de mens illustreren. We proberen de aarde te beheersen, naar eigen inzicht te vervolmaken, maar het wordt nooit wat. Wij zijn slechts voorbijgangers. Wie zal over honderd jaar weten dat ons gezinnetje daar, op zomaar een zondag, gezellig friet zat te eten? Met een frikadel erbij voor Reyer, voor Hunter een frikadel én een kroket, voor mama kibbelingen met saus en voor papa een lekkerbekje.

We winnen land op water, we overbruggen ravijnen, we zetten gebouwen neer die aan de wolken krabben, maar een beschaving heeft altijd een achterkant en nergens glipt het bestaan ons meer door de vingers dan aan de oevers van de Eems.

De Slochter Paradox

Wij, Slochtenaren, wonen op een unieke plek. Wanneer we het dorp uitlopen, zien we een veelheid aan velden en akkers, waarop zwaar gesubsidieerde landbouw en veeteelt wordt bedreven, terwijl recht onder onze voeten een gasbel zit die ons ontzettend rijk had kunnen maken. Een Ferrari of een privévliegtuig is hier een bezienswaardigheid, maar dat had niet gehoeven. Dat heet: De Slochter Paradox.

Ik dacht zelfs dat er slechts één Porsche in heel Slochteren was, maar ik heb me laten vertellen dat een wethouder er ook een heeft. Gek genoeg de wethouder van cultuur. Over paradox gesproken.

Los van die enkeling zijn we echter allesbehalve rijk en ik ben niet de enige die dat opvalt. Ook anderen proberen te achterhalen wat er dan wél met de 200 miljard euro gasopbrengst is gebeurd. De term ‘verjubelen’ kwam zeer vaak voorbij. Dat klinkt gezellig, maar wanneer ik thuis kom met de mededeling dat ik mijn salaris in het café heb verjubeld, dan heb ik drie dagen beeld, maar geen geluid.

Zelfs hoogleraren van de universiteiten van Groningen en Amsterdam kunnen er nauwelijks een vinger achter krijgen. De algehele conclusie is dat het geld over de balk is gesmeten. Wáár precies blijft onduidelijk, al kan ik een ieder verzekeren dat het in ieder geval niet in Slochteren en omstreken was.

Wanneer het gas in de achttiende eeuw was gevonden dan had ik me geamuseerd om het zoveelste bewijs van het menselijk onvermogen om op de juiste momenten de juiste beslissingen te nemen. Echter, het is er tijdens mijn leven. Het gas werd aangeboord in 1959. Ik ben van 1965. Over ongeveer vijftig jaar is het op en als ik dat haal ben ik 93, dus we zijn ongeveer gelijk weer weg en omdat ik niet dankzij het gas rijk word, zal ik dat voelen als een gemiste kans.

Sterker nog, ik weet niet anders dan dat er bezuinigd moet worden. Vanaf Den Uyl heb ik het ongeveer meegekregen en daarna preekten Van Agt, Lubbers, Kok en Balkenende de matiging. Onder Kok bleek er iets te verdelen, maar dat heeft niet heel lang geduurd. Onbegrijpelijk, want in een artikel in het NRC trok een hoogleraar de conclusie dat Nederland filevrij had kunnen zijn. De Slochter Paradox is derhalve niet alleen een lokaal probleem. Terwijl Holland enerzijds in de wereld synoniem staat voor zuinig, zijn we anderzijds, met Engeland, hét voorbeeld van hoe er NIET met de gasopbrengst om moet worden gegaan.

Ver voor de viering van 50 jaar gas, dat was in 2009, kwam het weekblad Intermediair met een artikel, waarin die paradox fijntjes werd neergezet. Geconcludeerd werd dat: Groningen per hoofd dankzij het aardgas een kwart meer inkomen genereert dan het Nederlands gemiddelde. Met Oberbayern is Groningen zelfs de rijkste (niet-stadse-) provincie van de Europese Unie. Het besteedbaar inkomen van de gemiddelde Groninger ligt echter negen procent onder het Nederlands gemiddelde en is daarmee 's lands laagste. Nederlanders betalen dertien procent meer voor aardgas dan de gemiddelde Europeaan en volgens de Nma is de Nederlandse gasprijs zelfs 20 tot 25 procent te hoog.

Het probleem is dat je zoiets alleen kunt constateren. Wij, Slochtenaren, wonen boven een ongelooflijke rijkdom en we kunnen en mogen er niks mee. Bij wijze van protest doet ons gezin daarom het enige dat ons rest. Wonend recht boven 2700 miljard kubieke meter aardgas koken wij elektrisch. De ultieme Slochter Paradox.

(een tekst uit 2009, het wil maar niet achterhaald worden)